PCCC nhà trọ: Quy định bắt buộc 2025, checklist & quy trình

Từ sau 30/03/2025, nhà trọ/chung cư mini không bảo đảm an toàn PCCC sẽ phải dừng hoạt động cho đến khi khắc phục xong. Đây là yêu cầu trong Chỉ thị 19/CT-TTg (24/06/2024) của Thủ tướng. Chủ trọ cần hoàn thiện giải pháp PCCC, hồ sơ pháp lý, thiết bị và phương án thoát nạn ngay từ bây giờ

1) Cơ sở pháp lý chính

• Luật PCCC 2001, sửa đổi 2013 (nền tảng chung).

• Nghị định 136/2020/NĐ-CP: quy định điều kiện an toàn PCCC, danh mục cơ sở thuộc diện quản lý, thẩm duyệt – nghiệm thu PCCC với công trình thuộc danh mục.

• Thông tư 149/2020/TT-BCA: hướng dẫn thi hành Luật PCCC, chế độ quản lý – bảo dưỡng, huấn luyện nghiệp vụ

• QCVN 06:2022/BXD (Bộ Xây dựng): quy chuẩn an toàn cháy cho nhà và công trình (lối thoát nạn, vật liệu, ngăn cháy lan…)

• Nghị định 144/2021/NĐ-CP: xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC.

• Chỉ thị 19/CT-TTg (24/06/2024): yêu cầu địa phương hoàn thành giải pháp bảo đảm an toàn PCCC với nhà trọ/chung cư mini, hết ngày 30/03/2025 không đủ điều kiện thì phải dừng hoạt động.

Lưu ý: Nhà trọ thuộc diện nào phải thẩm duyệt – nghiệm thu phụ thuộc quy mô, công năng và các phụ lục của Nghị định 136 (Phụ lục III, IV, V). Bạn nên làm việc trực tiếp với Cảnh sát PCCC địa phương để xác định nghĩa vụ cụ thể theo tình trạng nhà.

2) Nhà trọ cần đáp ứng những điều kiện tối thiểu nào?

Theo Nghị định 136, cơ sở thuộc danh mục quản lý PCCC phải:

• Niêm yết nội quy, biển cấm/biển báo, sơ đồ thoát nạn, chỉ dẫn PCCC;

• Tổ chức lực lượng PCCC cơ sở, phân công trách nhiệm, huấn luyện nghiệp vụ;

• Trang bị, bảo dưỡng phương tiện PCCC theo quy chuẩn/tiêu chuẩn;

• Có hồ sơ quản lý PCCC và (nếu thuộc diện) thẩm duyệt thiết kế, chấp thuận nghiệm thu PCCC.

3) Checklist 12 hạng mục chủ trọ cần làm ngay

1. Khảo sát rủi ro cháy, lối thoát nạn: bố trí ít nhất 2 lối thoát cho khối nhà nhiều tầng khi điều kiện cho phép; hành lang – cầu thang thông thoáng, không chứa vật dễ cháy. Tuân thủ yêu cầu lối thoát nạn trong QCVN 06:2022/BXD.

2. Biển báo – sơ đồ thoát nạn: dán ở mỗi tầng, mỗi khu; có đèn chỉ dẫn EXIT, chiếu sáng sự cố hoạt động khi mất điện.

3. Thiết bị PCCC: mỗi tầng/phòng bố trí bình chữa cháy, chuông/còi báo cháy, nút ấn khẩn, hộp chữa cháy vách tường (nếu có). Lập sổ kiểm tra – bảo dưỡng định kỳ theo TT 149/2020.

4. Hệ thống điện an toàn: aptomat tổng, chống quá tải – chập cháy; đi dây trong ống gen; không câu mắc tạm, không để ổ cắm quá tải.

5. Quy định sử dụng nguồn nhiệt, gas: cấm nấu nướng ở khu vực chung kín, có biện pháp quản lý bình gas và kiểm tra rò rỉ định kỳ.

6. Quản lý chất cháy: không chứa xe máy, xăng dầu, vật liệu dễ cháy ở lối thoát; bố trí kho để xe tách biệt (nếu có).

7. Hồ sơ PCCC: nội quy, phương án chữa cháy – cứu nạn, sổ kiểm tra thiết bị, biên bản huấn luyện, nhật ký bảo trì, biên bản tự kiểm tra định kỳ.

8. Huấn luyện & diễn tập: tối thiểu hằng năm (hoặc theo yêu cầu của cơ quan PCCC); có biên bản, hình ảnh lưu hồ sơ.

9. Kê khai làm việc với PCCC địa phương: xác định cơ sở có thuộc danh mục quản lý; nếu thuộc diện thẩm duyệt – nghiệm thu, nộp hồ sơ đúng quy trình.

10. Quản trị người thuê: ký nội quy PCCC, hướng dẫn thoát nạn khi nhận phòng; dán QR/áp phích “5 bước xử lý khi cháy” ở mỗi tầng.

11. Kiểm tra định kỳ: tự kiểm tra tháng/quý; khắc phục ngay tồn tại; lưu biên bản – hình ảnh.

12. Hoàn thành trước hạn 30/03/2025 (nếu thuộc diện phải khắc phục): quá hạn có thể buộc dừng hoạt động đến khi khắc phục xong.

4) Quy trình làm việc với cơ quan PCCC (tóm tắt)

1. Xác định diện quản lý/thẩm duyệt: đối chiếu quy mô công trình với các Phụ lục của Nghị định 136;

2. Khảo sát – lập hồ sơ: bản vẽ mặt bằng thoát nạn, danh mục thiết bị, phương án chữa cháy – cứu nạn;

3. Nộp hồ sơ thẩm duyệt (nếu thuộc diện) → thi công/khắc phục theo hồ sơ được thẩm duyệt;

4. Nghiệm thu PCCC (nếu thuộc diện) → lưu văn bản chấp thuận nghiệm thu;

5. Vận hành – bảo trì – huấn luyện – tự kiểm tra theo TT 149/2020.

5) Mức xử phạt phổ biến nếu vi phạm

• Không niêm yết biển báo/sơ đồ PCCC: có thể bị phạt tiền;

• Thiết bị PCCC không đạt/không bảo dưỡng, che khuất phương tiện chữa cháy, không tổ chức huấn luyện…: bị xử phạt theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP; mức phạt tối đa trong lĩnh vực PCCC đối với tổ chức có thể tới 100 triệu đồng tùy hành vi.

6) Mẫu nội quy gợi ý (đặt tại sảnh, mỗi tầng)

• Cấm sử dụng bếp than tổ ong, đốt vàng mã trong nhà.

• Không sạc nhiều thiết bị cùng ổ, rút phích cắm khi không dùng.

• Không để xe, đồ đạc chắn lối thoát hiểm.

• Ghi nhớ vị trí bình chữa cháy, nút ấn báo cháy, lối thoát gần nhất.

• Khi cháy: 1) Báo động – gọi 114; 2) Ngắt điện; 3) Dùng bình chữa cháy; 4) Thoát nạn theo lối đã chỉ dẫn; 5) Tập trung điểm an toàn.

7) Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Nhà trọ nhỏ (≤2–3 tầng) có bắt buộc thẩm duyệt PCCC không?
Phụ thuộc công năng, quy mô, mật độ phòng… Một số công trình không thuộc diện thẩm duyệt vẫn phải bảo đảm điều kiện an toàn PCCC (biển báo, thiết bị, huấn luyện, hồ sơ). Hãy làm việc với PCCC địa phương để xác định nghĩa vụ cụ thể theo Nghị định 136.

2. Tôi cần tối thiểu bao nhiêu bình chữa cháy?
Theo tiêu chuẩn áp dụng thực tế (xem hướng dẫn TT 149/2020 và tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan), bố trí đủ số lượng – chủng loại, đặt tại nơi dễ thấy, dễ lấy và bảo dưỡng định kỳ.

3. Thời hạn 30/03/2025 có bắt buộc dừng hoạt động nếu chưa xong không?
Có. Chỉ thị 19/CT-TTg yêu cầu địa phương hướng dẫn và buộc dừng hoạt động đối với nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ, nhà ở riêng lẻ kết hợp kinh doanh (bao gồm nhà trọ) nếu không hoàn thành giải pháp PCCC trước 30/03/2025

4. Nếu đã có hồ sơ cũ, có cần cập nhật theo QCVN 06:2022/BXD?
Nếu cải tạo/nâng tầng/thay đổi công năng… bạn phải xem xét áp dụng quy định hiện hành và (nếu thuộc diện) thẩm duyệt – nghiệm thu lại.

Gợi ý triển khai cùng AZHouse

• Checklist PCCC – tự kiểm hàng tháng gắn với từng tòa/phòng.

• Nhật ký bảo dưỡng thiết bị (bình, đèn sự cố, chuông, đầu báo…).

• Quản lý hồ sơ PCCC: lưu văn bản thẩm duyệt, nghiệm thu, biên bản huấn luyện.

• Nhắc lịch huấn luyện – diễn tập định kỳ và theo dõi khắc phục tồn tại.

Khuyến nghị: Nội dung trên mang tính hướng dẫn. Khi triển khai thực tế, hãy liên hệ Cảnh sát PCCC địa phương để được đối chiếu công trình của bạn với Phụ lục III/IV/V Nghị định 136 và các yêu cầu cụ thể tại QCVN 06:2022/BXD.